Wzór umowy o opiekę nad osobą starszą — darmowy generator PDF

Profesjonalna umowa o świadczenie usług opiekuńczych nad seniorem powinna jasno określać 12 obszarów. Po pierwsze — charakter umowy. Najczęściej jest to umowa o świadczenie usług, do której zgodnie z art. 750 Kodeksu cywilnego stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu (art. 734 i nast. KC). Wyraźnie wskazujemy, że umowa nie wykazuje cech stosunku pracy (art. 22 § 1¹ Kodeksu pracy), żeby uniknąć ryzyka jej późniejszego przekwalifikowania przez urząd skarbowy lub ZUS.

Po drugie — strony umowy. Określamy zleceniodawcę (rodzina, opiekun prawny lub sama osoba starsza), opiekuna (osoba fizyczna lub działalność gospodarcza) oraz — gdy zleceniodawcą jest opiekun prawny — dane podopiecznego. Każda strona podaje imię, nazwisko, PESEL i adres.

Po trzecie — miejsce, dni i godziny opieki, tryb opieki (dzienna, nocna, weekendowa, całodobowa z zakwaterowaniem), liczba godzin tygodniowo i miesięcznie. Bez tego umowa jest "miękka" przy ewentualnym sporze.

Po czwarte — wynagrodzenie ze stawką godzinową (brutto albo netto), forma i termin płatności oraz numer rachunku przy przelewie. Po piąte — RODO: klauzula obejmująca dane szczególnej kategorii (dane o zdrowiu — art. 9 RODO), obowiązek zachowania poufności także po rozwiązaniu umowy. Po szóste — granice obowiązków, w tym że opiekun nie wykonuje czynności medycznych zastrzeżonych dla pielęgniarki.

Pozostałe sześć obszarów to: klucze i odpowiedzialność za mienie, zastępstwo i nieobecność, wypowiedzenie z okresem wypowiedzenia, wygaśnięcie z mocy prawa (np. śmierć podopiecznego), siła wyższa i postanowienia końcowe (sąd właściwy, forma zmian, liczba egzemplarzy).

Wybór formy zatrudnienia opiekunki to częste źródło wątpliwości. Umowa zlecenie (o świadczenie usług) jest właściwa, gdy: opiekun pracuje samodzielnie, ma elastyczne godziny pracy, nie podlega bezpośredniemu kierownictwu rodziny, a celem umowy jest staranne działanie (a nie efekt). Taką umowę reguluje art. 750 KC w związku z przepisami o zleceniu (art. 734 i nast. KC).

Umowa o pracę jest właściwa, gdy: praca ma charakter stały, w określonych godzinach, w miejscu wskazanym przez pracodawcę, pod bezpośrednim kierownictwem (np. szczegółowe instrukcje co i jak ma robić). Jeśli rodzina pełni rolę pracodawcy, urząd skarbowy lub ZUS może uznać umowę zlecenia za faktyczną umowę o pracę — z konsekwencjami (ZUS, urlop, ochrona stosunku pracy).

Wzór wygenerowany przez nasze narzędzie zawiera klauzulę wyłączającą cechy stosunku pracy. Mimo to, w nietypowych przypadkach — opieka 24/7 z zakwaterowaniem, ubezwłasnowolnienie podopiecznego, opieka zagraniczna — warto skonsultować się z prawnikiem.

Umowa zlecenia w Polsce co do zasady podlega ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu. Osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej, która zatrudnia opiekunkę, musi zarejestrować się jako płatnik składek w ZUS, jeśli opiekunka podlega tym ubezpieczeniom.

Wyjątki: opiekun-uczeń/student do 26 roku życia (nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom), opiekun mający inny tytuł ubezpieczeniowy (np. umowa o pracę z co najmniej minimalnym wynagrodzeniem) — wtedy może być zbieg tytułów i część składek nie jest obowiązkowa.

Podatek dochodowy: zleceniodawca-osoba fizyczna zazwyczaj nie jest płatnikiem PIT — to opiekunka rozlicza się samodzielnie (np. w PIT-37 lub PIT-36 przy działalności). Wzór umowy zawiera odpowiedni zapis informacyjny. Pamiętaj — to nie zastępuje porady prawnej.